ფონტის ატვირთვის კრიტერიუმები: ახალი სტანდარტი ქართული ტიპოგრაფიისთვის

ქართული ტიპოგრაფია და შრიფტის დიზაინი ბოლო წლების განმავლობაში უკვე ინტენსიურად ვითარდება, თუმცა ამ სფეროს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევა ყოველთვის იყო ტექნიკურად და იურიდიულად გამართული რესურსების ნაკლებობა. 

სწორედ ამ საჭიროებიდან დაიბადა Typeface.ge, თანამედროვე პლატფორმა, სადაც მომხმარებლებს შეუძლიათ იურიდიულად და ტექნიკურად გამართული შრიფტების მოძიება და გამოყენება.

პლატფორმის შექმნის პროცესში გამოიკვეთა ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი: როგორ უნდა განგვესაზღვრა, აკმაყოფილებდა თუ არა ჩვენთვის მოწოდებული ფონტი იმ მინიმალურ მოთხოვნებს, რომლებიც საჭიროა მისი გამოყენებისთვის?

ვინაიდან საქართველოში ასეთი სივრცის ანალოგი არ არსებობდა, ჩვენივე საჭიროებებიდან და სფეროს რეალური გამოწვევებიდან გამომდინარე, გადავწყვიტეთ შეგვექმნა ფონტის გამართულობის კრიტერიუმები, რომლებიც ახალ სტანდარტს ამკვიდრებს ქართულ ციფრულ სივრცეში და Typeface.ge-ზე ახალი ფონტების განთავსების ერთ-ერთი ძირითადი წინაპირობა გახდა.

ᲠᲐᲢᲝᲛ ᲒᲐᲮᲓᲐ ᲡᲐᲭᲘᲠᲝ ᲙᲠᲘᲢᲔᲠᲘᲣᲛᲔᲑᲘᲡ ᲨᲔᲛᲣᲨᲐᲕᲔᲑᲐ?

ფონტის ვიზუალური მხარე მისი ხარისხის მხოლოდ ერთი ნაწილია. შრიფტი შეიძლება საინტერესო დიზაინით გამოირჩეოდეს, თუმცა ჰქონდეს ტექნიკური ხარვეზები, არასწორად მუშაობდეს სხვადასხვა პროგრამაში ან არ ახლდეს და ბუნდოვანი იყოს მისი გამოყენების ლიცენზია. ასეთმა პრობლემებმა შესაძლოა მომხმარებელს მუშაობაში ხელი შეუშალოს და ფონტის გამოყენებისას გაუთვალისწინებელი სირთულეები წარმოქმნას

ამასთან, ფონტის დიზაინერებს, როგორც დამწყებ, ისე გამოცდილ ავტორებს ხშირად არ აქვთ სრული ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ რას გულისხმობს ტექნიკურად და იურიდიულად გამართული ფონტი. ამის გამო, ქართული შრიფტების დიდ ნაწილში ხშირად ვხვდებით ხარვეზებს.

ამიტომ საჭიროდ მივიჩნიეთ ისეთი კრიტერიუმების შემუშავება, რომლებიც საშუალებითაც:

• ავტორებს ვაწვდით მკაფიო გზამკვლევს, თუ როგორ შექმნან ტექნიკურად გამართული პროდუქტი.
•  მომხმარებლებს ვეხმარებით, უკეთ გაიგონ, რას ნიშნავს ხარისხიანი ფონტი და რას მიაქციონ ყურადღება ფონტის არჩევისას.
•  ვაწესებთ მინიმალურ ხარისხობრივ სტანდარტს, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში მთლიანი სფეროს განვითარებას შეუწყობს ხელს.

ᲠᲝᲒᲝᲠ ᲛᲣᲨᲐᲕᲓᲔᲑᲝᲓᲐ ᲙᲠᲘᲢᲔᲠᲘᲣᲛᲔᲑᲘ?

კრიტერიუმები შემუშავდა და ფუნქციონირებს საიტის დაარსებიდან. ყველა ახალი დამატებული ფონტი უკვე აკმაყოფილებს ამ კრიტერიუმებში მოცემულ ხარისხის მინიმალურ სტანდარტს. 

კრიტერიუმების შემუშავებისას გავითვალისწინეთ ფონტების შექმნისა და გამოყენების პრაქტიკული საჭიროებები. დეტალურად გავაანალიზეთ საერთაშორისო ტიპოგრაფიული სტანდარტები, Unicode-ს მოთხოვნები და ქართული ენის თავისებურებები.

შედეგად, შევადგინეთ დეტალური აღწერილობა და ფონტები 4 ძირითად კატეგორიად დავყავით: 

• ტექსტური ფონტი;
• სასათაურე ფონტი;
•  დეკორატიული ფონტი;
• კალიგრაფიული ფონტი.

თითოეულ მათგანს განსხვავებული დანიშნულება და სპეციფიკა აქვს, შესაბამისად, ხარისხის შეფასებისასაც განსხვავებული მახასიათებლების გათვალისწინებაა საჭირო.

ამასთან, გვინდა აღვნიშნოთ, რომ კრიტერიუმები არ წარმოადგენს ზედმეტად რთულ მოთხოვნებს, ესაა მინიმალური პირობები, რასაც უნდა აკმაყოფილებდეს გამართული ფონტი.

კრიტერიუმების შექმნა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია არა მხოლოდ Typeface.ge-ს საქმიანობისთვის, არამედ ქართული ფონტების ხარისხის ამაღლებისთვისაც. ამით დიზაინერებს ეძლევათ შესაძლებლობა, საკუთარი ნამუშევარი შეაფასონ კონკრეტული სტანდარტების მიხედვით, ხოლო მომხმარებლებს - უკეთ გაიაზრონ, რას უნდა მიაქციონ ყურადღება ფონტის შერჩევისას.

ᲕᲘᲜ ᲛᲝᲜᲐᲬᲘᲚᲔᲝᲑᲓᲐ ᲙᲠᲘᲢᲔᲠᲘᲣᲛᲔᲑᲘᲡ ᲨᲔᲛᲣᲨᲐᲕᲔᲑᲐᲨᲘ?

ეს ინიციატივა მნიშვნელოვანი მოვლენაა ქართული ფონტის დიზაინის სფეროში. ამ პროცესში კი აქტიურად იყვნენ ჩართული სფეროს სპეციალისტები. მათი მრავალწლიანი გამოცდილება და პროფესიული ხედვა გახდა საფუძველი იმისა, რომ მიღებული სტანდარტები ყოფილიყო რეალისტური, პრაქტიკული და ამავდროულად, ხელი შეეწყო მაღალი ხარისხის ფონტების წარმოებისთვის.

გვინდა მადლობა გადავუხადოთ ცოდნისა და გამოცდილების გაზიარებისთვის და პროცესში შეტანილი წვლილისთვის:

• ანა სანიკიძეს;
• აკაკი რაზმაძეს;
• ალექსანდრე ჩარკვიანს;
• დავით მაისურაძეს.

Typeface.ge-ს მხრიდან კი კრიტერიუმების საბოლოოდ გამართვაში, სამუშაო პროცესსა და ვებგვერდზე ინტეგრირებაში მონაწილეობდნენ გუნდის წევრები:

• მარიამ ჩაჩანიძე; 
• ანიტა ეჯიბია. 

გვჯერა, რომ ქართული ტიპოგრაფიის განვითარებისთვის აუცილებელია პროფესიულ წრეებში ცოდნის გაზიარება და ისეთი საერთო საფუძვლის შექმნა, რომელიც სხვადასხვა გამოცდილებისა და ხედვის მქონე დიზაინერებს ერთმანეთთან დააკავშირებს.

ᲡᲐᲓ ᲨᲔᲒᲘᲫᲚᲘᲐᲗ ᲒᲐᲔᲪᲜᲝᲗ ᲙᲠᲘᲢᲔᲠᲘᲣᲛᲔᲑᲡ?

ფონტის გამართულობის კრიტერიუმები უკვე განთავსებულია Typeface.ge-ზე, დაგვემატა ცალკე გვერდი, სადაც განთავსებულია ოთხივე სახეობის კრიტერიუმების დეტალური აღწერა: ლინკი.

თითოეულ კატეგორიაში მოცემულია შესაბამისი კრიტერიუმები, მათი განმარტებები და ინსტრუქციები რედაქტირებისთვის. ამგვარად, გვერდი არამხოლოდ მოთხოვნებია, ის წარმოადგენს სასარგებლო რესურსსაც, რომელიც ფონტის დიზაინერებს მუშაობის პროცესში, ხოლო მომხმარებლებს ფონტების შერჩევაში დაეხმარება.

ნებისმიერ დიზაინერს, ვისაც სურს თავისი ფონტის პლატფორმაზე განთავსება, შეუძლია წინასწარ გაეცნოს ამ მოთხოვნებს და დარწმუნდეს, რომ ნამუშევარი აკმაყოფილებს ასატვირთად საჭირო სტანდარტებს.

დამატებით, დიზაინერების დასახმარებლად Typeface.ge-ზე განგავსებულია სტატია, რომელიც წარმოადგენს ინსტრუქციების ნაკრებს ფონტის გასამართად: ლინკი.

ᲒᲐᲛᲝᲧᲔᲜᲔᲑᲘᲡ ᲘᲜᲡᲢᲠᲣᲥᲪᲘᲐ: ᲠᲝᲒᲝᲠ ᲐᲕᲢᲕᲘᲠᲗᲝᲗ ᲤᲝᲜᲢᲘ?

თუ ხართ ფონტის დიზაინერი და გსურთ თქვენი ფონტის Typeface.ge-ზე განთავსება, მიჰყევით მარტივ ნაბიჯებს:

1.  გაეცანით კრიტერიუმებს: გადადით Typeface.ge-ს კრიტერიუმების გვერდზე და აირჩიეთ კრიტერიუმები თქვენი ფონტის ტიპის მიხედვით: ტექსტური, სასათაურე, დეკორატიული, კალიგრაფიული. გაეცანით კრიტერიუმებს ვებგვერდზე, ან ჩამოტვირთეთ შესაბამისი PDF ფაილი.

2.  გადაამოწმეთ ტექნიკური მხარე: დარწმუნდით, რომ ფონტი პასუხობს მინიმალურ ტექნიკურ და იურიდიულ მოთხოვნებს (სწორი UNICODE კოდირება, გამართული მეტრიკები, შევსებული მეტადატა და ა.შ.).

3.  გამოგვიგზავნეთ ფონტი: ახალი ფონტის გამოგზავნისას, ჩვენი გუნდი მას სწორედ ამ კრიტერიუმების მიხედვით შეაფასებს.

4.  მიიღეთ უკუკავშირი: თუ ფონტი აკმაყოფილებს მინიმალურ სტანდარტებს, ის განთავსდება საიტზე, ხარვეზების აღმოჩენის შემთხვევაში კი მოგაწვდით რეკომენდაციებს მის გასამართად.

5.  ფონტის ლიცენზირება და საიტზე განთავსება - ფონტის გამართვის შემდეგ ავტორისისგან მივიღებთ უფასო გამოყენების ლიცენზიას და ფონტი განთავსდება საიტზე.

ᲡᲐᲔᲠᲗᲝ ᲡᲢᲐᲜᲓᲐᲠᲢᲘ ᲥᲐᲠᲗᲣᲚᲘ ᲢᲘᲞᲝᲒᲠᲐᲤᲘᲘᲡ ᲒᲐᲜᲕᲘᲗᲐᲠᲔᲑᲘᲡᲗᲕᲘᲡ

Typeface.ge-სთვის ფონტების გამართულობის კრიტერიუმების შემუშავება პლატფორმის განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპია. ამ გზით ვცდილობთ, ქართული ფონტების თავმოყრასთან ერთად შევქმნათ ისეთი გარემოც, რომელიც მათ ხარისხზე ზრუნვას, პროფესიული ცოდნის გაზიარებასა და დიზაინერების განვითარებას შეუწყობს ხელს.

ვიმედოვნებთ, რომ მკაფიო მოთხოვნები ავტორებს საკუთარი ნამუშევრის გაუმჯობესებაში დაეხმარება, მომხმარებლებს კი - ფონტების უფრო გააზრებულად შერჩევაში. გრძელვადიან პერსპექტივაში ეს პროცესი ქართული ფონტების ხარისხის ზრდას და ტიპოგრაფიული სფეროს განვითარებას შეუწყობს ხელს.

სტატიის ავტორი: 

   მარიამ ჩაჩანიძე

 Facebook     Instagram